Droga
Aleja sfinksów: od Karnaku do Świątyni Luksorskiej
Ceremonialna droga, która niegdyś łączyła dwie wielkie świątynie — jak ją odkryto i dlaczego iluminowana aleja Luksoru stanowi doskonałe dopełnienie wieczoru w Karnaku.
Wybierz swój wieczór w Karnaku ↗Szybka odpowiedź
Aleja sfinksów, zwana także Drogą Baranów, to procesyjna droga o długości około 2,7 kilometra, łącząca Świątynię Karnak ze Świątynią Luksorską, wzdłuż której stoją posągi sfinksów i baranogłowych stworzeń. Odkrywano ją etapami i udostępniono publiczności 25 listopada 2021 roku po ponad siedemdziesięciu latach prac renowacyjnych.
Aleja w skrócie
| Aleja sfinksów, Luksor | |
|---|---|
| Łączy | Świątynię Karnak i Świątynię Luksorską |
| Długość | Około 2,7 kilometra, według Wikipedii |
| Wzdłuż niej stoją | Sfinksy z ludzkimi głowami i posągi z głowami baranów |
| Rozpoczęto | W Nowym Państwie |
| Ukończono | W Okresie Późnym, za panowania Nektanebo I z XXX dynastii |
| Posągi | Łącznie 1057 podczas ponownego otwarcia w 2021 roku: 807 sfinksów i 250 posągów z głowami baranów |
| Pierwsze ślady odkryto | W 1949 roku, w pobliżu Świątyni Luksorskiej |
| Ponownie otwarto | 25 listopada 2021 roku po renowacji |
Droga bogów i królów
Wikipedia opisuje tę aleję jako dromos, ceremonialną drogę o długości około 2,7 kilometra, odsłoniętą w starożytnym mieście Teby, łączącą Karnak ze Świątynią Luksorską, z sfinksami i posągami o baranich głowach po obu stronach. Jej przeznaczenie było religijne: służyła procesjom świątecznym przemieszczającym się między obiema świątyniami. Świątynia Luksorska, jak podaje Wikipedia, była poświęcona odnowieniu królewskości i być może właśnie tam koronowano wielu faraonów — dosłownie lub symbolicznie. Droga łącząca wielki dom boga w Karnaku z miejscem, w którym odnawiała się królewska władza, spaja obie połowy wschodniego brzegu w jeden święty krajobraz.
Jak go zbudowano i utracono
Budowę rozpoczęto w Nowym Państwie, a ukończono w Okresie Późnym, za panowania Nektanebo I, który rządził w latach 380–362 p.n.e. Przez stulecia droga została zasypana piaskiem i późniejszą zabudową. Wikipedia odnotowuje, że Description de l'Egypte z 1809 r. opisywała ją jako liczącą 2000 metrów długości i obsadzoną ponad 600 sfinksami, a w Luksorze droga zalegała poniżej poziomu wód gruntowych, co utrudniało wykopaliska. Pierwszy ślad w Luksorze odkryto w 1949 r., gdy egipski archeolog Mohammed Zakaria Ghoneim znalazł osiem posągów w pobliżu świątyni, a kolejne znaleziska następowały w latach 50. i 60. XX wieku. W latach 1984–2000 ustalono pełny przebieg trasy.
Sfinksy i barany
Artykuł dzieli oryginalne 1057 posągów na trzy typy: ciało lwa z głową barana, pełny posąg barana oraz sfinks o ciele lwa i ludzkiej głowie, który stanowi najliczniejszą grupę i wyznacza szlak prowadzący ku Świątyni Luksorskiej. Postacie z głową barana są związane z Amonem, którego zwierzęciem był baran — dlatego spotyka się je wzdłuż drogi do jego sanktuarium. Te z ludzką głową noszą cechy królewskie. Razem zamieniają drogę w procesyjną galerię, długi szereg obserwatorów między dwiema wielkimi świątyniami wschodniego brzegu.
Ponowne otwarcie w 2021 roku
25 listopada 2021 roku aleja została otwarta dla zwiedzających po pracach renowacyjnych, które trwały ponad siedem dekad. Wikipedia odnotowuje ceremonię z udziałem osób w faraońskich strojach, orkiestry symfonicznej, efektów świetlnych, tancerzy, łodzi na Nilu i powozów konnych, a także podaje, że aleję wytyczono wówczas 1 057 posągami, z których 807 miało kształt sfinksów, a 250 — głowy baranów. Zahi Hawass nazwał Luksor największym muzeum pod gołym niebem, a artykuł przytacza ten opis. Dla zwiedzającego oznacza to długie, płaskie podejście między rzędami kamiennych zwierząt, szczególnie efektowne w świetle iluminacji.
Gdzie to wpisuje się w wieczór w Karnaku
Strona rezerwacji wieczoru w Karnaku opisuje iluminację i narrację wewnątrz świątyni Karnak, z prywatnym samochodem, więc aleja nie wchodzi w zakres tego pakietu. Jest jednak naturalnym dopełnieniem innego wieczoru, ponieważ droga jest oświetlona i prowadzi od Karnaku do Świątyni Luksorskiej. Potraktuj ją jako opcję dodatkową: zapytaj przewodnika lub w miejscu zakwaterowania, czy spacer nią pasuje do Twoich terminów, i potwierdź lokalnie organizację wejścia, ponieważ dostęp może się zmieniać. Jeśli planujesz krótki pobyt, priorytetem są wieczór w świątyni i jedna wizyta za dnia, a aleja to bonus, a nie konieczność.
Najczęściej zadawane pytania
Jak długa jest ta aleja?
Wikipedia podaje, że między Świątynią Karnak a Świątynią Luksorską jest około 2,7 kilometra.
Kiedy zostało ponownie otwarte?
25 listopada 2021 roku, po trwającej ponad siedem dekad renowacji.
Dlaczego barany?
Baran był świętym zwierzęciem Amona, głównego boga Karnaku.
Czy aleja wchodzi w skład wieczornego biletu do Karnaku?
Strona rezerwacji opisuje pokaz wewnątrz świątyni Karnak i nie wymienia alei, dlatego należy potraktować ją jako osobną wizytę.
Źródła
- Avenue of Sphinxes: the processional road between Karnak and Luxor Temple
- Luxor Temple: the rejuvenation of kingship and its 1979 listing
- Karnak: the precinct of Amun-Re, its builders, dates and the Great Hypostyle Hall
- Thebes, Egypt: the east-bank temples, the west-bank necropolis and the 1979 listing
- Amun: the hidden god of Thebes
- GetYourGuide page for the Karnak sound and light show, read on 18 November 2026